Interpelacja nr 11789 w sprawie planowanych zmian legislacyjnych dotyczących ochrony wizerunku przy wykorzystaniu deepfake i sztucznej inteligencji
Aktualności|
Getting your Trinity Audio player ready...
|
Interpelacja nr 11789
do ministra cyfryzacji
w sprawie planowanych zmian legislacyjnych dotyczących ochrony wizerunku przy wykorzystaniu deepfake i sztucznej inteligencji
Zgłaszający: Adam Gomoła
Data wpływu: 18-08-2025
Szanowny Panie Ministrze,
wraz z dynamicznym rozwojem narzędzi opartych na sztucznej inteligencji, w tym technologii generatywnych (np. tzw. deepfake), rośnie ryzyko naruszeń prawa do wizerunku, prywatności oraz dobrego imienia obywateli, w tym także osób publicznych. Dziś możliwe jest wygenerowanie realistycznych materiałów audiowizualnych, przedstawiających osoby wypowiadające słowa lub wykonujące działania, które nigdy nie miały miejsca. Choć technologia ta może mieć zastosowania edukacyjne, artystyczne czy satyryczne, jednocześnie stwarza poważne zagrożenia – od rozpowszechniania fałszywych informacji po tworzenie materiałów o charakterze kompromitującym lub przestępczym, w tym pornograficznym. Obecny stan prawny nie zawiera precyzyjnych przepisów odnoszących się wprost do wykorzystywania AI w sposób naruszający dobra osobiste, w tym wizerunek. Dotychczasowe przepisy cywilne i karne mogą być niewystarczające w kontekście automatyzacji i skalowalności tych działań, a także trudności w identyfikacji sprawców.
W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
- Czy Ministerstwo Cyfryzacji prowadzi obecnie prace legislacyjne lub analityczne w zakresie uregulowania wykorzystywania technologii deepfake lub generatywnej AI w kontekście ochrony wizerunku i tożsamości obywateli?
- Czy planowane jest wprowadzenie przepisów zakazujących generowania i rozpowszechniania treści audiowizualnych z wykorzystaniem wizerunku osoby bez jej wiedzy i zgody?
- Czy ministerstwo przewiduje wprowadzenie odrębnej sankcji cywilnej lub karnej za tworzenie deepfake-ów naruszających dobra osobiste, w szczególności wizerunek, głos, gesty lub sposób mówienia?
- Czy w planach ministerstwa jest przygotowanie instrumentów prewencyjnych, np. systemu znakowania lub oznaczania treści generowanych przez AI, szczególnie w kontekście materiałów z udziałem osób fizycznych?
Z poważaniem
Adam Gomoła
Poseł na Sejm RP
Tomasz Zalewski uważa, że AI Act trafnie reguluje kwestię deepfake’ów.
– Zgodnie z art. 50 ust. 2, dostawcy systemów AI są zobowiązani do zapewnienia, by tego typu treści były rozpoznawalne jako sztucznie wygenerowane lub zmanipulowane. Nie chodzi tu o dodanie znaku wodnego, lecz raczej o trwałe oznaczenie w kodzie, którego nie da się łatwo usunąć. Niezależnie od tego, obowiązek oznaczania deepfake’ów AI Act nakłada też na podmiot stosujący. Niezależnie od tego jakimi metodami został stworzony deepfake, zastosowanie znajdą przepisy obowiązujące od dawna – na przykład z zakresu prawa karnego – dodaje.
– Uregulowanie obowiązków związanych z oznaczaniem deepfake’ów nie zwalnia jednak naszego ustawodawcy od konieczności uchwalenia przepisów umożliwiających pociągnięcie do odpowiedzialności naruszycieli – wspomnieć można tylko, że nie mamy obecnie nawet organu kompetentnego do nadzoru i egzekucji przepisów AI Act – zwraca jednak uwagę mec. Ryczek. Zgadza się, że w przypadku „tradycyjnych” form podszywania się pod inne osoby pozostają nam równie tradycyjne środki.
– Przede wszystkim pamiętajmy o tym, aby takie przypadki zgłaszać do podmiotu, który zarządza daną platformą. Daje nam to najbardziej efektywną ścieżkę do tego, aby tego typu materiały zostały usunięte. Kolejnym, choć wymagającym nieco więcej czasu, rozwiązaniem jest zabezpieczenie udzielone przez sąd. Postanowienia te zapadają dużo szybciej niż jakiekolwiek wyroki, a dają nam tymczasową ochronę do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy – podpowiada Joanna Ryczek
Przykład dają Włochy
Alina Sieradzińska jako ciekawy przykład podaje rozwiązania wprowadzone niedawno przez Włochy. Nie obejmują one co prawda automatycznie fotomontaży tworzonych bez wykorzystania sztucznej inteligencji, ale wyznaczają kierunek w zakresie przypadków związanych z użyciem AI.
– Ustawa z 23 września 2025 r. wprowadziła do włoskiego porządku prawnego nowy art. 612-quater Codice Penale – mówi prawniczka. – Przepis ten penalizuje zachowanie polegające na wyrządzeniu szkody osobie poprzez przekazywanie, publikowanie lub rozpowszechnianie – bez jej zgody – obrazów, nagrań wideo lub głosów sfałszowanych bądź zmodyfikowanych przy użyciu systemów sztucznej inteligencji, które mogą wprowadzać w błąd co do ich autentyczności.
Nasza rozmówczyni dodaje, że ściganie tego przestępstwa co do zasady następuje na wniosek osoby pokrzywdzonej, a konstrukcja przepisu wskazuje na uznanie deepfake’u za samodzielną kategorię czynu zabronionego, a nie jedynie za szczególną formę realizacji już istniejących typów przestępstw. – Włoski ustawodawca nie ograniczył się do wprowadzenia art. 612-quater, lecz dokonał nowelizacji szeregu innych aktów prawnych, przewidując zaostrzenie odpowiedzialności w razie wykorzystania systemów sztucznej inteligencji – dodaje Alina Sieradzińska.”
